Na przełomie maja i czerwca (od 24 maja do 3 czerwca br.) grupa reprezentująca Fundację Centrum Inicjatyw Lokalnych oraz Uniwersytety Trzeciego Wieku z Siewierza, Koziegłów, Zawiercia i Łaz wzięła udział w międzynarodowym kursie. Szkolenie odbyło się w ramach projektu Erasmus+ o numerze 2025-1-PL01-KA121-ADU-000329248. Kurs zatytułowany „Nauka na świeżym powietrzu i nauka o środowisku” trwał 10 dni i objął łącznie 50 godzin praktycznych zajęć. Gospodarzem szkolenia było stowarzyszenie ASSOCIACAO INTERCULTURAL AMIGOS DA MOBILIDADE (Mobility Friends), które zorganizowało warsztaty w pięknym Funchal na Maderze.

Głównym założeniem szkolenia było pokazanie, że przyroda jest doskonałą przestrzenią do zdobywania wiedzy. Zajęcia rzadko odbywały się przy biurkach – uczestnicy regularnie wychodzili w teren, sprawdzając, jak na cele edukacyjne można zaadaptować maderiańskie parki, ogrody, lasy, a nawet plaże i otwarte przestrzenie miejskie. Uczyli się tam m.in. jak samodzielnie tworzyć tanie i łatwo dostępne materiały dydaktyczne z tego, co po prostu znajdą wokół siebie w naturze.

W trakcie warsztatów sporo czasu poświęcono najważniejszym wyzwaniom współczesnego świata. Rozmawiano o tym, jak w ciekawy sposób uczyć o zmianach klimatycznych, ochronie bioróżnorodności, zmniejszaniu ilości śmieci (ograniczaniu odpadów) oraz o codziennym, zrównoważonym stylu życia. Program pokazał, jak sprytnie wpleść te tematy do zajęć z różnych dziedzin – od geografii i nauk ścisłych, aż po sztukę czy edukację obywatelską. Dzięki temu dorośli uczący się zyskują szansę na lepsze zrozumienie swojej roli jako osób, które mają realny wpływ na ochronę planety.

Co ważne, ochrona środowiska spotkała się na kursie z nowoczesnymi technologiami. Uczestnicy sprawdzali w praktyce, jak za pomocą smartfonów, tabletów, urządzeń GPS oraz rozszerzonej rzeczywistości (AR) urozmaicić tradycyjne wyjścia w teren. Narzędzia te służyły im do prowadzenia prostego monitoringu przyrody i zbierania danych badawczych, a także do tzw. cyfrowego storytellingu. Chodzi o tworzenie multimedialnych opowieści, które pozwalają zaprezentować efekty ekologicznych projektów w bardzo nowoczesny, atrakcyjny i przystępny sposób.

Program szkolenia mocno stawiał na rozwój tzw. umiejętności XXI wieku, do których należą m.in. krytyczne myślenie, współpraca oraz sprawne rozwiązywanie problemów w prawdziwych, życiowych sytuacjach. Uczestnicy sami testowali aktywne metody pracy z grupą – poznawali zalety edukacyjnych gier terenowych, sztuki opowiadania historii, technik uważnej obserwacji przyrody oraz zadań opartych na samodzielnym dociekaniu.

Kurs uczył też bardzo konkretnych spraw organizacyjnych i logistycznych. Uczestnicy dowiedzieli się, jak krok po kroku planować cele i harmonogramy zajęć outdoorowych. Duży nacisk położono na zarządzanie ryzykiem i dbanie o pełne bezpieczeństwo grupy na zewnątrz. Omawiano także zasady inkluzywności, czyli to, jak dostosowywać zadania terenowe do potrzeb i barier osób o różnych możliwościach fizycznych czy zdrowotnych, tak aby nikt nie czuł się pominięty. Sporo uwagi poświęcono ewaluacji – uczestnicy uczyli się tworzyć specjalne tabele (rubryki) do sprawdzania wiedzy zdobytej w terenie oraz poznali sposoby na prezentowanie tych sukcesów lokalnej społeczności.

Bardzo ważnym, namacalnym efektem warsztatów było stworzenie przez każdego uczestnika własnego, osobistego planu działania. Zawiera on gotowe strategie na to, jak pokonać ewentualne trudności organizacyjne i sprawnie przenieść ekologiczne, nowoczesne metody na grunt naszych lokalnych uniwersytetów.

Oprócz wiedzy typowo programowej, wyjazd przyniósł uczestnikom mnóstwo innych korzyści. Codzienne rozmowy i zadania w międzynarodowym środowisku pozwoliły mocno podszlifować język angielski, dodały odwagi i udowodniły, że na naukę nigdy nie jest za późno.

Dzięki zorganizowanym wizytom kulturalnym seniorzy mogli też lepiej poznać tradycje, zwyczaje i wyjątkową przyrodę Madery. Cały wyjazd stał się także świetną okazją do integracji i zacieśnienia bliskiej współpracy pomiędzy uniwersytetami trzeciego wieku z naszego regionu.

Szkolenie zakończyło się uroczystą ceremonią, podczas której wszyscy odebrali oficjalne certyfikaty. Choć pobyt w Portugalii dobiegł końca, to prawdziwe działania dopiero się zaczynają. Zdobyte doświadczenie i nowe umiejętności pozwolą nam już niedługo wzbogacić ofertę edukacyjną dla dorosłych uczących się o innowacyjne zajęcia w terenie, łączące szacunek dla przyrody z technologią.